İnşaat22 Haziran 2026·~6 dk okuma

Tomruk Metreküp Nasıl Hesaplanır? 2026 Rehberi (Huber, kg)

Orman ürünleri, kereste ticareti ve yakacak odun alım-satımında en temel hesap tomruğun hacmidir. Bu rehberde tomruk metreküpünün Huber formülü ile nasıl bulunduğunu, Huber ile Smalian farkını, hazır kutur tablosunu ve metreküpten kilograma geçişi gerçek örneklerle açıklıyoruz.

1. Tomruk Hacmi Nasıl Hesaplanır?

Tomruk silindir kabul edilir ve hacmi orta çapından bulunur. Türkiye'de Orman Genel Müdürlüğü (OGM) satışlarında yaygın yöntem Huber formülüdür:

Huber formülüV (m³) = π × (orta çap ÷ 200)² × boy
orta çap: cm · boy: m

Orta çap, tomruğun tam ortasından (kabuk dâhil veya hariç, sözleşmeye göre) ölçülür. Çapı 200'e bölmek, santimetreyi metreye çevirip yarıçapa geçmeyi tek adımda yapar.

2. Huber mı, Smalian mı?

İki yaygın yöntem vardır ve sonuçları farklı çıkabilir:

Huber: Yalnızca orta çapı kullanır. Pratik ve hızlıdır; OGM ölçümlerinde standarttır. Konik (sivrilen) tomruklarda hacmi bir miktar düşük gösterebilir.
Smalian: İki uç çapın ortalamasını kullanır: V = (π/4) × ((d₁²+d₂²)/2) × boy ÷ 10.000. İhracat ve özel kesimde tercih edilir, uçları ölçmek gerekir.

💡 Hangi yöntem?

Resmî OGM işlemlerinde Huber esastır. İki ucu da ölçebiliyorsanız ve tomruk belirgin koniyse Smalian daha doğru sonuç verir.

3. Çap ve Boya Göre Kutur Tablosu (m³)

Orta çap ve boya göre yaklaşık tek tomruk hacmi (Huber):

Orta çap	3 m	4 m	5 m	6 m
10 cm	0,024	0,031	0,039	0,047
20 cm	0,094	0,126	0,157	0,188
30 cm	0,212	0,283	0,353	0,424
40 cm	0,377	0,503	0,628	0,754
50 cm	0,589	0,785	0,982	1,178

4. Örnek Hesap: 30 cm Çap, 4 m Boy

Orta çap = 30 cm, boy = 4 m
V = π × (30 ÷ 200)² × 4 = π × 0,15² × 4 = π × 0,0225 × 4
V ≈ 0,283 m³

Çam (özgül ağırlık ~0,55 g/cm³ taze) için ağırlık ≈ 0,283 × 550 ≈ 156 kg olur.

5. Metreküpten Kilograma Geçiş

Ağırlık = hacim × özgül ağırlık. Tür ve nem belirleyicidir; taze (yeşil) odun kurutulmuş odundan çok daha ağırdır:

Ağaç türü	Taze (kg/m³)	Kuru (kg/m³)
Çam	~700–900	~500–550
Kavak	~700–800	~400–450
Meşe	~1.000–1.100	~700–750
Kayın	~1.000	~680–720

Nakliyede çoğu zaman ağırlık değil desi/hacim esas alınır; büyük ama hafif yükler için desi hesabı da gerekebilir.

6. İlgili Hesaplama Araçları

Tomruk Hesaplama — Çap, boy ve türle m³ + kg
Hacim Hesaplama — Silindir, küp ve diğer şekiller
Desi Hesaplama — Kargo/nakliye hacimsel ağırlık

Sıkça Sorulan Sorular

Tomruk metreküp nasıl hesaplanır?

Huber formülüyle: V = π × (orta çap ÷ 200)² × boy. Orta çap cm, boy m cinsindendir. Örneğin 30 cm çap, 4 m boy ≈ 0,283 m³.

Huber ve Smalian formülü arasındaki fark nedir?

Huber yalnızca orta çapı kullanır ve OGM satışlarında standarttır. Smalian iki uç çapın ortalamasını kullanır ve konik tomruklarda daha doğru olabilir; ihracatta tercih edilir.

1 m³ tomruk kaç kilogram gelir?

Ağaç türü ve neme bağlıdır. Taze çam ~700–900 kg/m³, kuru çam ~500–550 kg/m³; meşe gibi sert türler 1.000 kg/m³'ü aşabilir.

Orta çap nereden ölçülür?

Tomruğun boyunun tam ortasından, çevresel olarak ölçülür. Sözleşmeye göre kabuk dâhil veya hariç alınır.

Tomruk hacmi neden yaklaşık çıkar?

Tomruk gerçekte tam silindir değildir; koniklik, eğrilik ve kabuk payı nedeniyle formül sonucu yaklaşık değerdir. Resmî ölçüm için OGM yöntemi esastır.