Yağmur Oluğu (Çatı Su Oluğu) Hesaplama
İniş borusu adedi = çatı alanı ÷ boru kapasitesi (Ø100 ≈ 120 m²). İniş boruları arası 12 m'yi geçmemeli; oluk genişliği çatı büyüklüğüne göre seçilir.
Bu sayfada:
- Formül ve birimler
- Rakamlı örnek
- Torba harca çevirme notu
- SSS (şema ile uyumlu)
Yağmur Oluğu
Sonuçlar bilgi amaçlıdır.
İçindekiler
Yağmur oluğu hesaplama nedir?
Yağmur oluğu (çatı su oluğu), çatıya düşen yağmur suyunu toplayıp iniş borularıyla güvenle tahliye eden sistemdir. Hesaplama, çatı alanına (m²) ve çatı kenarı uzunluğuna göre gereken iniş borusu adedini, uygun boru çapını ve oluk genişliğini bulmanızı sağlar.
Ölçülendirme iki kısıta dayanır: (1) her iniş borusunun boşaltabildiği çatı alanı ve (2) iniş boruları arasındaki azami mesafe. İkisinden hangisi daha çok iniş gerektiriyorsa o esas alınır. Yağışın yoğun olduğu bölgelerde boru başına düşen alan azaltılır.
Çatı alanına göre önerilen iniş ve oluk
Aşağıdaki tablo tipik yağış için kural-tahminidir; yoğun yağışlı bölgelerde daha büyük çap veya daha sık iniş gerekir.
| Çatı alanı | İniş çapı | Oluk genişliği |
|---|---|---|
| ≤ 60 m² | Ø75–100 | ~125 mm |
| 60–120 m² | Ø100 | ~150 mm |
| 120 m² üzeri | Ø100–125 (çok iniş) | ~180 mm |
Uzun cephelerde alan tek iniş için yeterli olsa bile, iniş boruları arası 10-12 metreyi geçmemelidir; aksi halde oluk ortasında su birikip taşar.
Yağmur oluğu nasıl hesaplanır?
Adım 1 — Alana göre iniş: Çatı (yatay izdüşüm) alanını, seçtiğiniz boru çapının kapasitesine bölün (Ø100 ≈ 120 m²).
Adım 2 — Mesafeye göre iniş: Çatı kenarı uzunluğunu 12 m'ye bölün. İki sonuçtan büyüğü kadar iniş borusu koyun.
Adım 3 — Oluk: Oluk metrajı çatı kenarı uzunluğu kadardır (+%10 fire); oluk genişliğini çatı alanına göre tablodan seçin.
Örnek hesaplama
Çatı 240 m², kenar uzunluğu 40 m, Ø100 boru olsun. Alana göre: 240 ÷ 120 = 2 iniş. Mesafeye göre: 40 ÷ 12 = 3,3 → 4 iniş. Büyüğü esas: 4 iniş borusu. Oluk: 40 × 1,1 = ~44 m, genişlik ~180 mm.
Oluk ve iniş borusu notu
Oluk hesabında çatının yatay izdüşüm (plan) alanı esas alınır; eğimli çatının gerçek yüzey alanı değil. Oluğa suyun akması için ‰2-3 (%0,2-0,3) eğim verilir. Yaprak/çöp riskine karşı ızgara kullanımı iniş kapasitesini bir miktar düşürebilir.
Metodoloji
Değerler yaygın kural-tahminleridir; iniş kapasiteleri tipik yağış yoğunluğu için Ø75≈60 m², Ø100≈120 m², Ø125≈200 m² kabul edilmiştir. Kesin boyutlandırma TS EN 12056-3 ve bölgenin tasarım yağış şiddetine (l/s·m²) göre yapılır; kritik projelerde tesisat mühendisine danışın.
Sıkça Sorulan Sorular
Kaç m² çatıya bir iniş borusu gerekir?
Tipik yağışta Ø100 mm iniş borusu yaklaşık 100-120 m² çatı alanını boşaltır; Ø75 için ~60 m², Ø125 için ~200 m² kabul edilir. Yağışın yoğun olduğu bölgelerde bu alanları düşük tutun.
İniş boruları arası mesafe ne kadar olmalı?
İniş boruları arası genelde 10-12 metreyi geçmemeli; daha uzun oluklarda su birikip taşabilir. Uzun cephelerde alan yeterli olsa bile mesafe kuralına göre ek iniş eklenir.
Yağmur oluğu genişliği kaç mm olmalı?
Küçük çatılarda (~60 m² altı) ~125 mm, orta çatılarda ~150 mm, büyük çatılarda ~180 mm oluk yaygındır. Oluk genişliği arttıkça taşıma kapasitesi artar.
Yağmur oluğu eğimi ne kadar verilir?
Suyun iniş borusuna akması için genelde ‰2-3 (%0,2-0,3) eğim verilir; yani her 10 metrede ~2-3 cm alçalma. Eğimsiz olukta su birikir ve taşar.
Oluk hesabında hangi çatı alanı kullanılır?
Çatının yatay izdüşüm (plan) alanı kullanılır; eğimli çatının gerçek yüzey alanı değil. Yağmur, plana düştüğü için tahliye plan alanına göre boyutlandırılır.
Bu kategoride
İnşaat kategorisinde 53 hesaplama aracı