Efektif Yıllık Faiz (EAR) Hesaplama
EAR = (1 + nominal/m)^m − 1. Bileşim sıklığını seçin (aylık, üç aylık vb.).
Bu sayfada:
- Bu araç ne hesaplar ve kime yöneliktir?
- Hangi girdileri girmeniz gerekir?
- Sonuçları nasıl yorumlamalısınız?
- Metodoloji, SSS ve yasal çerçeve
Nominal → EAR
Nominal yıllık oran ve yılda kaç dönem olduğunu girin.
Sonuçlar bilgi amaçlıdır.
İçindekiler
Efektif Yıllık Faiz (EAR) Nedir?
Efektif yıllık faiz oranı (EAR – Effective Annual Rate), bir yatırım veya kredinin nominal (yüzeysel) faiz oranı yerine, bileşik faiz etkisiyle gerçekte elde edilen veya ödenen yıllık faiz oranıdır. Bankaların ilan ettiği yıllık faiz oranı çoğunlukla nominal orandır; ancak faiz aylık, üç aylık veya günlük bileşikleşiyorsa gerçek maliyet daha yüksek olur.
Örneğin yıllık nominal faiz oranı %24 olan bir kredi aylık bileşikleşiyorsa, aylık faiz %2'dir. Bu %2'nin 12 ay bileşiklenmesiyle EAR = (1 + 0,02)¹² − 1 = %26,82 olur. Yani yıllık nominal %24 olan kredi aslında %26,82 efektif maliyete sahiptir.
| Nominal Faiz | Bileşikleşme | EAR (Efektif) | Fark |
|---|---|---|---|
| %24 | Aylık (m=12) | %26,82 | +2,82 puan |
| %24 | Günlük (m=365) | %27,11 | +3,11 puan |
| %36 | Aylık (m=12) | %42,58 | +6,58 puan |
| %48 | Aylık (m=12) | %60,10 | +12,10 puan |
EAR Nasıl Hesaplanır?
Efektif yıllık faiz oranı şu formülle hesaplanır:
EAR = (1 + i/m)^m − 1
Burada i nominal yıllık faiz oranı (ondalık), m ise yıl içindeki bileşikleşme dönemi sayısıdır.
Bileşikleşme Dönemine Göre m Değerleri
| Bileşikleşme | m Değeri | Kullanım Alanı |
|---|---|---|
| Yıllık | 1 | Bazı tahvil ve bono hesapları |
| Yarı yıllık | 2 | ABD tahvilleri, bazı mevduatlar |
| Üç aylık | 4 | Çeyrek dönem mevduatlar |
| Aylık | 12 | Türk bankaları tüketici kredileri |
| Günlük | 365 | Kredi kartı gecikme faizi |
| Sürekli | ∞ | Türev ürünler, teorik finans |
Adım Adım Kullanım
- Nominal yıllık faiz oranını girin (örnek: 24 için 24 yazın).
- Bileşikleşme dönemini seçin (aylık, çeyreklik, günlük vb.).
- Hesapla butonuna tıklayın — efektif yıllık oran anında gösterilir.
Metodoloji
Formül, ilgili konuda yaygın kullanılan matematiksel ilişkiyi yansıtır; girdi olarak verdiğiniz tutarlar ve varsayımlar sonucu belirler. Çıktı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; vergi, finans veya teknik uygulamada kesin sonuç için güncel mevzuat ve uzman değerlendirmesi gerekebilir.
Reel Faiz Oranı ile EAR Farkı
Finans dünyasında sıkça karıştırılan iki kavram: reel faiz ve efektif faiz farklı şeyleri ölçer.
- Efektif yıllık faiz (EAR): Bileşikleşme etkisini içerir; nominal faizden yüksektir. Enflasyon etkisini içermez. Bir yatırımın veya kredinin nominal kazanç/maliyet oranını gösterir.
- Reel faiz oranı: Enflasyonun etkisini dikkate alır. Fisher denklemiyle hesaplanır: Reel faiz ≈ Nominal faiz − Enflasyon oranı (basit yaklaşım) veya daha doğrusu (1 + nominal) / (1 + enflasyon) − 1.
Örnek: Yıllık nominal faiz %30, enflasyon %60 ise reel faiz negatiftir: (1,30 / 1,60) − 1 ≈ −%18,75. Bu durumda mevduatınız nominal olarak büyüse de satın alma gücü açısından değer kaybeder.
Türkiye'de EAR Yorumlaması
Yüksek enflasyon dönemlerinde EAR, gerçek bir "getiri" değil yalnızca nominal bir oran olarak değerlendirilmelidir. Yatırım kararlarında enflasyona karşı reel getirinizi hesaplamak için EAR'ı enflasyon oranıyla birlikte değerlendirmeniz kritik önem taşır.
BDDK Yıllık Maliyet Oranı (YMO) ve EAR İlişkisi
Türkiye'de bankacılık sektöründe tüketicileri korumak amacıyla BDDK, kredi sözleşmelerinde Yıllık Maliyet Oranı (YMO) açıklanmasını zorunlu kılmaktadır. YMO, EAR'dan şu yönlerden ayrılır: YMO faiz, komisyon, dosya masrafı, zorunlu sigorta primlerini birlikte içerirken EAR yalnızca bileşik faiz etkisini gösterir. Kredi seçerken sadece faiz oranını değil, YMO'yu karşılaştırmanız daha sağlıklı bir karar vermenizi sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Aylık bileşik için m değeri kaçtır?
Aylık bileşikleşmede m = 12'dir. Formülde (1 + yıllık nominal / 12)^12 − 1 işlemi uygulanır. Örneğin yıllık %30 nominal faiz için aylık oran %2,5'tir ve EAR = (1,025)^12 − 1 = %34,49 olur. Hesap aracımız bu hesabı otomatik yapar.
EAR neden nominal faizden her zaman yüksektir?
Bileşikleşme, kazanılan ya da ödenen faizin bir sonraki dönemde ana paraya eklenerek kendisi de faize tabi olması anlamına gelir. Bu "faizin faizi" etkisi, efektif oranı her zaman nominal oranın üzerinde tutar. Yalnızca m=1 (yıllık bileşik) durumunda EAR = nominal faize eşit olur.
Türk bankalarının kredi faizleri nasıl bileşikleşir?
Türkiye'de tüketici ve konut kredilerinde faiz genellikle aylık bileşikleşir (m=12). Bu nedenle bankanın ilan ettiği yıllık faiz oranı, gerçek yıllık maliyetten düşük görünür. BDDK düzenlemesine göre bankalar YMO (Yıllık Maliyet Oranı) açıklamak zorundadır; bu oran bileşik faiz ve diğer masrafları içerir.
Sürekli bileşikleşme ne demektir?
Teorik bir kavram olan sürekli bileşikleşmede bileşikleşme süresi sonsuz küçük aralıklara bölünür. Formülü EAR = e^(nominal) − 1'dir; burada e ≈ 2,71828 (Euler sayısı). Örneğin %24 nominal faizde EAR = e^0,24 − 1 ≈ %27,12. Bu kavram türev araçlar ve teorik finans modellerinde kullanılır; bankalar pratikte sürekli bileşik uygulamaz.
EAR ile kredi karşılaştırması nasıl yapılır?
İki kredinin gerçek maliyetini karşılaştırmak için her birinin EAR'ını hesaplayın. Nominal oranı aynı görünen iki kredi, bileşikleşme dönemleri farklıysa gerçekte farklı maliyetlere sahip olabilir. Kredi karşılaştırmasında EAR'a ek olarak YMO'yu da dikkate alın çünkü YMO dosya masrafı, sigorta gibi ek maliyetleri de içerir.
Bu kategoride
Finans kategorisinde 59 hesaplama aracı
EAR'ın Kullanım Alanları
Efektif yıllık faiz oranı pek çok finansal kararın temelinde yer alır:
- Kredi karşılaştırması: Farklı bankalar aynı nominal oranı farklı bileşikleşme dönemleriyle sunabilir. EAR'ı karşılaştırmak, gerçek maliyeti gösterir. Türkiye'de BDDK, bankaları yıllık maliyet oranını (YMO) açıklamakla yükümlü kılmaktadır; bu oran EAR'a benzer bir kavramdır.
- Mevduat getirisi: Aylık bileşen bir mevduat ile yıllık bileşen bir mevduatı karşılaştırırken EAR kullanılır. Nominal aynı olsa bile aylık bileşikleşen mevduat daha fazla getiri sağlar.
- Kredi kartı maliyeti: Kredi kartlarında gecikme faizi çoğunlukla günlük bileşikleşir. Yıllık nominali %36 olan bir gecikme faizinin EAR'ı yaklaşık %43'e ulaşabilir.
- Yatırım kararları: Farklı enstrümanları karşılaştırırken EAR standart bir ölçüm sağlar: tahvil, mevduat, kira sertifikası gibi araçları aynı temelde değerlendirebilirsiniz.
APR ile EAR Farkı
APR (Annual Percentage Rate) bazı ülkelerde nominal faize eşdeğer kullanılırken, EAR her zaman bileşik etkiyi içerir. Türkiye uygulamasında Yıllık Maliyet Oranı (YMO) kavramı, kredinin tüm maliyetlerini (faiz, komisyon, dosya masrafı) içerdiğinden EAR'dan daha kapsamlıdır.