Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama
Serbest meslek makbuzunuz için KDV, gelir vergisi stopajı, makbuz toplamı ve tahsil edilecek net tutarı tek ekranda hesaplayın.
Bu sayfada:
- Brütten nete ve netten brüte SMM hesabı
- %20 genel ve %17 eser ödemesi stopajı
- KDV hariç matrah ve net tahsilat farkı
Makbuz bilgileri
Ödeyenin tevkifat yükümlülüğünü ve hizmetin KDV oranını ayrıca kontrol edin. Araç, seçtiğiniz oranlarla makbuz kalemlerini hesaplar.
Makbuzdaki hizmet bedelini biliyorsanız seçin.
Bu araç düzenlenecek e-SMM'nin yerine geçmez. İstisna, tevkifat sorumluluğu ve belge niteliği için mali müşavirinizin görüşü esastır.
İçindekiler
Serbest meslek makbuzu nedir?
Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetiyle ilgili her tahsilatı için serbest meslek makbuzu düzenler. E-SMM, bu belgenin elektronik ortamda düzenlenen biçimidir. Makbuzda hizmet bedeli, hesaplanan KDV, varsa gelir vergisi tevkifatı ve tahsil edilecek tutar ayrı kalemler halinde görülür.
Bu hesaplama, yalnızca stopaj tutarını gösteren bir araç değildir. Müşteriye yansıtılacak KDV dahil toplamı ve serbest meslek erbabının tahsil edeceği net tutarı birlikte gösterir. Böylece teklif verirken veya e-SMM hazırlarken brüt ve net tutar karışıklığını azaltır.
SMM hesaplama formülü
Serbest meslek makbuzu hesabında önce KDV hariç hizmet bedeli (B) belirlenir. KDV oranı r, gelir vergisi stopaj oranı s ise tüm kalemler aynı matrahtan türetilir. Aşağıdaki formüller, aracın brütten nete, netten brüte ve KDV dahil toplamdan hesaplama modlarında kullandığı ilişkiyi açıkça gösterir.
Hesaplanan KDV = B × r
Gelir vergisi stopajı = B × s
KDV dahil makbuz toplamı = B × (1 + r)
Net tahsilat = B + (B × r) − (B × s) = B × (1 + r − s)
Netten brüte SMM hesaplama formülü: Hedef net tahsilat N ise hizmet bedeli B = N ÷ (1 + r − s) olarak bulunur. KDV dahil toplam G biliniyorsa önce B = G ÷ (1 + r) ile hizmet bedeli ayrıştırılır; ardından KDV, stopaj ve net tahsilat hesaplanır.
Oranlar yüzde olarak girilir: örneğin %20 için r veya s değerinde 0,20 kullanılır. Stopaj KDV dahil toplamdan değil, KDV hariç hizmet bedelinden hesaplanır. Ödeyen tevkifat sorumlusu değilse s = 0 alınır; bu durumda net tahsilat, KDV dahil makbuz toplamına eşit olur.
Stopaj ve KDV oranları
Genel serbest meslek ödemelerinde gelir vergisi tevkifatı %20'dir. GVK'nın 18'inci maddesi kapsamındaki bazı eser ödemelerinde oran %17 olabilir. Bu iki seçeneğin uygulanması, yalnızca hizmetin adından değil işin hukuki niteliğinden ve ödeyenin tevkifat sorumluluğundan anlaşılır.
KDV oranı da hizmete göre değişebilir. Araç genel %20 oranıyla açılır; %10, %1 veya %0 seçeneği özellikle farklı oran ya da istisna uygulamasını kendi kaydınızla hesaplayabilmeniz içindir. Oran seçmek, işlemin o orana tabi olduğunu teyit etmez.
Örnek: 10.000 TL hizmet bedeli
Hizmet bedeli: 10.000 TL
%20 KDV: 2.000 TL; KDV dahil makbuz toplamı: 12.000 TL
%20 stopaj: 2.000 TL
Tahsil edilecek net tutar: 10.000 + 2.000 − 2.000 = 10.000 TL
Bu örnekte ödeyenin GVK 94 kapsamında tevkifat yapma yükümlülüğü olduğu varsayılmıştır. Stopaj, serbest meslek erbabı adına ödeyen tarafından beyan edilir; serbest meslek erbabının yıllık vergi hesabında mahsup edilebilecek bir kesintidir.
Netten brüte SMM hesaplama
Hedef net tahsilat biliniyorsa araç hizmet bedelini ters formülle bulur. Kullanılan ilişki, net tahsilatın hizmet bedeli ile KDV eklenip stopaj düşülmesinden oluşmasıdır. Örneğin KDV %20 ve stopaj %20 ise iki etki birbirini tutar; net tahsilat, KDV hariç hizmet bedeline eşit olur. Farklı oranlarda bu eşitlik geçerli değildir.
Mahkemece hükmedilen vekâlet ücreti gibi KDV dahil belirlenmiş özel ödemelerde iç yüzde hesaplaması gerekebilir. Bu genel araç, KDV dahil toplam seçeneğiyle başlangıç hesabı sunar; karar metni ve özel uygulamalar ayrıca incelenmelidir.
Kaynak ve yöntem
GİB'in Serbest Meslek Makbuzu Hesaplama aracındaki hesaplama tipi, stopaj oranı, KDV oranı ve tutar yapısı esas alınmıştır. Genel %20 ve GVK 18 kapsamındaki %17 tevkifat ayrımı GİB açıklamalarında yer alır. E-SMM düzenlerken sistemde görünen oranlar ve belgenin özel durumu esas alınmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
SMM hesaplama formülü nedir?
Hizmet bedeli B, KDV oranı r ve stopaj oranı s ise net tahsilat B × (1 + r − s) formülüyle bulunur. Net tutardan hizmet bedeline gitmek için B = Net ÷ (1 + r − s) kullanılır.
Serbest meslek makbuzunda stopaj kaçtır?
Genel serbest meslek ödemelerinde %20; GVK 18 kapsamındaki belirli eser ödemelerinde %17 oranı söz konusu olabilir.
Stopaj KDV üzerinden hesaplanır mı?
Hayır. Stopaj kural olarak KDV hariç hizmet bedeli üzerinden hesaplanır.
Stopajı kim beyan eder?
Tevkifat sorumlusu olan ödeyen, kestiği tutarı kendi beyannamesiyle beyan eder; kesinti serbest meslek erbabı açısından mahsup edilebilir vergidir.
Her müşteride stopaj olur mu?
Hayır. Ödeyenin GVK 94 kapsamındaki tevkifat sorumlusu olup olmadığı belirleyicidir.
KDV dahil bedel verilirse nasıl hesaplanır?
Araçtaki KDV dahil toplam seçeneği ile hizmet bedeli ve diğer kalemler ayrıştırılabilir.