ADAT Hesaplama
Ortaklar cari hesabı veya kasa bakiyesi için bakiye × gün adatı, emsal faizini, KDV'sini ve fatura toplamını hesaplayın.
Bakiye dönemleri
Her satıra, aynı bakiyenin değişmeden kaldığı dönem için tutar ve gün sayısını girin. Birden çok hareket varsa dönemleri ayrı satırlara bölün.
Varsayılan, TCMB'nin 20 Aralık 2025'ten itibaren yayımladığı avans faizidir; hesaplanan döneme ait oranı kontrol edin.
Sonuç bilgilendirme amaçlıdır; ilişki türü, emsal oran, KDV ve kayıt düzeni için mali müşavirinizin görüşü esastır.
ADAT nedir?
ADAT, bir hesabın belirli tutardaki bakiyesinin bu bakiyede kaldığı gün sayısıyla çarpımıdır. Ortakların şirketten kullandığı kaynakların izlendiği 131/231 hesaplarda veya fiilen bulunmayan yüksek kasa bakiyelerinde, emsale uygun faiz hesabı yapılırken kullanılır. Her hareketten sonra bakiye değiştiği için hesap dönemi, aynı bakiyenin kaldığı parçalara ayrılır.
Örneğin bir ortak şirkete 100.000 TL borçluysa ve bu bakiye 30 gün değişmeden kalmışsa adat 3.000.000 TL-gündür. Bu adat yıllık faiz oranı ve gün bazıyla çarpıldığında dönemsel faiz bulunur. Araç, üç ayrı dönem girerek temel cari hesap hareketlerini toplamanıza olanak verir.
ADAT faiz formülü
Adat = Bakiye × Gün sayısı
Faiz = Toplam adat × yıllık faiz oranı ÷ (360 veya 365) ÷ 100
Fatura toplamı = Faiz + hesaplanan KDV
Gün bazı uygulamada farklılaşabilir. İSMMMO'nun örnek formülü 360 günü kullanırken TÜRMOB'un hesaplama aracı 365 gün esaslı formülü gösterir. Bu nedenle araç iki yöntemi de sunar; kurumunuzun yerleşik uygulaması ve mali müşavirinizin yönlendirmesi seçimi belirlemelidir.
Emsal faiz ve KDV
Transfer fiyatlandırması bakımından ilişkili kişilerle yapılan işlemlerde emsale uygunluk önem taşır. Uygulamada TCMB'nin avans işlemlerine uyguladığı faiz oranı emsal gösterilebilmektedir. Bu oran değişebileceğinden, hesap dönemi tarihine göre TCMB tablosu kontrol edilmelidir. Sayfadaki %39,75 yalnızca 20 Aralık 2025 itibarıyla yayımlanan oran için başlangıç değeridir; kullanıcı bu alanı değiştirebilir.
Şirketin ortağa veya ilişkili kişiye kaynak kullandırması finansman hizmeti olarak değerlendirilirse faiz üzerinde KDV gündeme gelebilir. Bu her kayıt için otomatik sonuç anlamına gelmez; tarafların niteliği, işlemin mahiyeti ve beyannameler birlikte değerlendirilmelidir.
Örnek ADAT hesabı
100.000 TL bakiye 30 gün, yıllık oran %39,75 ve 360 gün bazıyla: adat = 3.000.000 TL-gün.
Faiz = 3.000.000 × 39,75 ÷ 36.000 = 3.312,50 TL.
%20 KDV = 662,50 TL; fatura toplamı = 3.975 TL.
Yöntem ve kaynaklar
Hesaplama, her bakiye dönemi için bakiye × gün değerlerini toplar ve seçilen yıllık oranla faizlendirir. TCMB'nin reeskont ve avans faiz oranları tablosu, TÜRMOB'un ADAT formülü ve GİB'in ilişkili kişiler arası finansman hizmetine ilişkin özelgeleri kaynak olarak kontrol edilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
ADAT faiz oranı nedir?
Uygulamada TCMB avans faizi emsal alınabilir; hesap dönemindeki güncel oran mutlaka kontrol edilmelidir.
ADAT faizine KDV eklenir mi?
Finansman hizmeti niteliğindeki işlemlerde KDV doğabilir. Somut işlem için mali müşavir değerlendirmesi gerekir.
360 mı 365 gün mü kullanılır?
Her iki yöntem uygulamada görülür. Şirketinizin muhasebe politikası ve mali müşavirinin seçtiği yöntem esas alınmalıdır.
Kasa hesabına ADAT yapılır mı?
Fiilen bulunmayan yüksek kasa bakiyesi, incelemelerde ortaklara kullandırılan kaynak olarak değerlendirilebildiği için değerlendirme gündeme gelebilir.
ADAT hesaplaması kesin vergi tutarını verir mi?
Hayır. Araç hesap yardımı sağlar; belge düzeni, oran ve vergisel sonuçlar işlem özelinde doğrulanmalıdır.